เปลี่ยนภาษา :
   หน้าหลัก ผลงานการตีพิมพ์เผยแพร่

การศึกษาภูมิปัญญาของหมอพื้นบ้านในตำบลคลองน้ำไหล อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร

A Study on Wisdom of Folk Healers in Kampaengphet Province

สายจิต สุขหนู

บทคัดย่อ

                การวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่ออธิบายความรู้และวิเคราะห์องค์ความรู้ด้านการแพทย์พื้นบ้านของหมอพื้นบ้านในชุมชนคลองน้ำไหล อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร ใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึกและหาค่าดรรชนีความตรงของแบบสัมภาษณ์ทั้งฉบับ ได้ค่าเฉลี่ย = 0.90 และน้าไปใช้สัมภาษณ์หมอพื้นบ้านแบบเจาะลึก จ้านวน 15 คน ช่วงระยะเวลาเดือนกันยายน -ธันวาคม พ.ศ. 2561 ผลการวิจัยพบว่า

                หมอจ้านวน 7 คน ย้ายถิ่นฐานมาจากจังหวัดล้าปาง และเป็นหมอที่มีภูมิล้าเนาในจังหวัดกำแพงเพชร จำนวน 8 คน มีอายุระหว่าง 50-89 ปี มีประสบการณ์ในการรักษามากกว่า 20 ปี พบว่าส่วนใหญ่เป็นหมอกระดูก ร้อยละ 46.67 หมอนวดจับเส้น ร้อยละ 26.64 หมอยาสมุนไพรร้อยละ 13.31 และหมอธรรม ร้อยละ 13.31 จากศึกษาครั้งนี้พบว่าหมอกระดูกเป็นศาสตร์การแพทย์พื้นบ้านเฉพาะ มีความน่าสนใจ และขาดการสืบทอดองค์ความรู้และภูมิปัญญา ซึ่งมีเหตุจูงใจที่สำคัญ คือ บรรพบุรุษเป็นหมอพื้นบ้านและมีความสนใจอยากช่วยเหลือผู้ป่วย หมอพื้นบ้านมีรูปแบบการรักษาด้านการแพทย์พื้นบ้านผสมผสานกับความเชื่อ โดยมุ่งเน้นการรักษาทางกายและทางจิต จากผลวิเคราะห์องค์ความรู้การแพทย์พื้นบ้าน พบว่าองค์ความรู้ของหมอมีความคลายคลึงกับศาสตร์การแพทย์แผนไทย ได้แก่ การนวดแบบเชลยศักดิ์ การใช้ยาสมุนไพรมีแนวทางตามหลักเภสัชกรรมไทย แต่ในการนี้พบว่าปัญหาด้านการแพทย์พื้นบ้านในชุมชนขาดความยั่งยืนขององค์ความรู้ เนื่องจากขาดผู้สืบทอดองค์ความรู้อย่างจริงจัง

                ดังนั้น ควรรักษาองค์ความรู้และภูมิปัญญาพื้นบ้านมิให้สูญหาย อีกทั้งยังได้ตระหนักถึงคุณค่าของภูมิปัญญาของหมอพื้นบ้านที่ยังคงใช้องค์ความรู้เพื่อเอื้อประโยชน์ในการป้องกัน ดูแล รักษา ฟื้นฟู และส่งเสริมสุขภาพอนามัยของคนในชุมชน และเพื่อให้เกิดความยั่งยืนขององค์ความรู้ต่อไป

คําสําคัญ: ภูมิปัญญา, หมอพื้นบ้าน, องค์ความรู้, จังหวัดกำแพงเพชร

ABSTRACT

                This qualitative study from 2018 aimed to describe knowledge, know-how and wisdom of 15 folk healers in the Khlong Nam Lai district of Kampaengphet province. In-depth interview form was used. Data were compiled. Content validity index for the whole interview was evaluated with an average value of 0.90. Results showed that folk healers were in the age range from 50 to 89. Among them,7 healers had relocated from Lampang province. Many of them had experience in the treatment of bone and ligament diseases (46.67%), massage therapy (26.64%), herbal therapy (13.31%), magical healing (13.31%), and folk medicine wisdom for more than 20 years. From this study, wisdom among bone folk Healers was specific treatment and the lack of new generation of folk healers affected the sustainability of folk medicine wisdom. Their motivations to be folk healers were that their ancestors were folk healers and thus led them to being interested in helping patients using folk medicine. The treatment processes consisted of folk medicine practices and superstitious beliefs, which focused on physical and mental healing and folk medicine wisdom is related to Thai traditional medicine, such as general massage (Cha-loi-sak), and traditional medicines. However, the lack of new generation of folk healers affected the sustainability of folk medicine wisdom. From this study, our suggestion is that the knowledge and folk medicine wisdom should be maintained and preserved. The awareness to sustain the knowledge and folk medicine wisdom should be raised among people in the community.

Keywords:  Wisdom, Folk Medicine, Knowledge, Kampaengphet Province

Source : Link

เมื่อวันที่ : 6 ตุลาคม 2564
    

ชื่อผู้ใช้ :
รหัสผ่าน :


ข้อมูลสมาชิก
ชื่อผู้ใช้ : * เฉพาะ a-z , 0-9
รหัสผ่าน : *
ยืนยันรหัสผ่าน : *


ข้อมูลส่วนตัว
บัตรประจำตัวประชาชน : * เฉพาะตัวเลขเท่านั้น
สถานะ :
คำนำหน้าชื่อ :
ชื่อ :
นามสกุล :
วันเดือนปีเกิด : * เลือกวันเดือนปีเกิด
ที่อยู่ :
E-mail : *
รูปภาพประจำตัว :


ข้อมูลสมาชิก
ชื่อผู้ใช้ :
รหัสผ่านเก่า :
รหัสผ่านใหม่ :
ยืนยันรหัสผ่าน :


ข้อมูลส่วนตัว
บัตรประจำตัวประชาชน :
สถานะ :
คำนำหน้าชื่อ :
ชื่อ :
นามสกุล :
วันเดือนปีเกิด :
ที่อยู่ :
E-mail :
รูปภาพประจำตัว :